خلاصه درس دوم
خانواده و نظام اجتماعی کل
2 ـ تولید نسل : یک جامعه بدون داشتن نظامی برای جایگزینی اعضای آن جامعه از نسلی به نسل دیگر قادر به ادامه ی حیات نیست . خانواده امکانی را فراهم می سازد که از طریق آن این جایگزینی تحقق یابد و تولید نسل ادامه پیدا کند .
3 ـ جامعه پذیری (اجتماعی کردن) فرزندان : افراد نمی توانند مفید باشند ، مگر این که جامعه پذیر شوند و خانواده نخستین زمینه ی جامعه پذیری است که کار خود را از لحظه ی تولد فرد شروع می کند . امروزه با وجود اینکه مدرسه ، دانشگاه ، مسجد و ... در جامعه پذیر کردن افراد نقش دارند ، هنوز هم خانواده ، نخستین و مهم ترین عامل جامعه پذیری است .
4 ـ مراقبت و نگهداری از کودکان و ناتوانان و سالمندان : افراد به غذا ، پناهگاه و مراقبت احتیاج دارند و در محیط خانواده این احتیاجات تأمین می شود . به ویژه اعضای فعال و توانای خانواده از سایر اعضا که به دلیل خردسالی ، پیری یا ناتوانی قادر به مراقبت از خود نیستند ، مراقبت و نگهداری می کنند .
5 ـ آثار و نتایج نامناسب خانواده :
الف ـ رشد سریع جمعیت
ب ـ شخصیت متکی به غیر
6 ـ شخصیت متکی به غیر : مراقبت و نگه داری فرزندان و اجتماعی کردن آن ها از تأثیرات مطلوب خانواده است اما گاه به دلیل توجه بیش از حد پدر و مادر ، فرزند به فردی متکی به غیر تبدیل می شود .
7 ـ رشد سریع جمعیت : تولید نسل از آثار مهم وجود خانواده در نظام اجتماعی کل است در صورتی که این تولید نسل از حد معینی بگذرد آثار مطلوبی خواهد داشت که بعنوان مشکل رشد جمعیت در می آید .
8 ـ آثار نامطلوب رشد سریع جمعیت :
الف ـ کاهش رشد اقتصادی
ب ـ کاهش امکانات آموزشی
ج ـ کاهش سطح اشتغال (افزایش بیکاری)
د ـ کاهش امکانات بهداشتی
هـ ـ کمبود مسکن
و ـ کاهش سطح رفاه
ز ـ کمبود امکانات تفریحی
خانواده و فرد
2 ـ تکوین شخصیت فرد : خانواده بر شکل گیری شخصیت فرد بعنوان عضوی از اجتماع ، موجودی متفکر و دارای اراده و شناخت تأثیر زیادی دارد زیرا با رشد جسمانی کودک ، روان او نیز در ارتباط با محیط و انسان های دیگر شکل می گیرد و رشد می یابد . خانواده نخستین محیط اجتماعی است که فرد در آن قرار می گیرد و والدین و اطرافیان کودک نیز نخستین انسان هایی هستند که با وی ارتباط برقرار می کنند ، نوع رفتار آن ها در اعمال ، اندیشه و احساسات و به طور کلی شخصیت فرد تأثیرات عمده ای دارد و آنچه که به عنوان وجدان در فرد شکل می گیرد و از درون ، رفتار او را کنترل می کند ، عمدتاً حاصل عمل و گفتار والدین و اعضای خانواده در کودکی است . بنابراین ، فرد نه تنها از نظر جسمی مدیون خانواده است بلکه مهم تر از آن از نظر روانی و شخصیت نیز تحت تأثیر قرار دارد .
3 ـ خانواده و نقش ارشادی و حمایتی : نقش خانواده در دوران کودکی و خردسالی فرد خلاصه نمی شود بلکه خانواده در دوره ای از فرد به مدرسه می رود ، در دورة جوانی ، ازدواج و حتی بعد از تشکیل خانواده نقش و تأثیر پررنگی دارد ، اما در هر دوره ای به گونه ای متفاوت با گونه های دیگر ظاهر می شود .
4 ـ خانواده و حمایت عاطفی : خانواده جایی است که نیازهای عاطفی انسان از قبیل محبت ، عشق ، صمیمیت ، آرامش روانی و ... در آن تأمین می شود .
5 ـ خانواده و تحقق شخصیت مستقل : وقتی که افراد تشکیل خانواده می دهند در حقیقت در پی تحقق شخصیت مستقل خویش هستند ـ مرد با کار در بیرون از منزل ـ زن با کار در منزل یا بیرون از آن ـ هر دو با تلاش برای تربیت فرزند . شخصیت مستقل خویش را محقق می کنند و زندگی اجتماعی فرزند خویش را رقم می زنند .
6 ـ دلیل پایداری و بقای نظام خانواده در طول تاریخ :
الف) نقش مهم و غیرقابل انکار خانواده در زندگی فرد
ب) نقش گسترده و تعیین کننده ی خانواده در نظام اجتماعی کل ، به گونه ای که حذف آن ، نظام اجتماعی را با هزینه های سرسام آوری رو به رو خواهد کرد.
نتیجه گیری : نقش خانواده در زندگی اجتماعی بسیار ضروری است . حتی در شرایط کنونی که نقش کم رنگ تری دارد اما قابل حذف نیست .
بنابراین : خانواده به منزلة یک خرده نظام ضروری است که هم سلامت فرد و هم حیات جامعه را تأمین می کند .
برچسب:
نویسنده: آمنه باغباني